نمایش در اشکال مختلفی وجود دارد که یکی از اشکال آن تراژدی است. این شکل از نمایش در آداب یونان باستان ریشه دارد. شاید برایتان سوال پیش آید که چرا ما به نمایشهایی که قهرمانان در هم شکسته شده و امیدها از بین میروند، علاقهمند میشویم؟ در پاسخ به این سوال میتوان گفت که این کشش به دلیل تراژدی رخ میدهد. اگر میخواهید در مورد تراژدی بیشتر دانسته و بدانید که تراژدی یعنی چه؟ در این مقاله از خانه هنر کاج با ما همراه باشید.
تراژدی چیست؟ تراژدی نوعی درام بوده که در آن سقوط یک شخصیت برجسته نمایش داده میشود. این سقوط به دلایل مختلفی نظیر سرنوشت، نقص شخصی یا ترکیب هر دو رخ میدهد. ریشه تراژدی به یونان باستان و هنگامیکه انسان در حال مبارزه با سرنوشتی که خدایان برای او مقدر کردهاند، برمیگردد. در تراژدی قهرمان به دلیل اشتباهی که مرتکب شده به صورت ناگهانی سقوط میکند که همین موضوع باعث ایجاد احساس غم، ترحم و حتی ترس در دل مخاطب میگردد. اگر به یادگیری تئاتر به صورت حرفهای با اساتید مجرب علاقهمند هستید، جهت اطلاع از کلاس تئاتر در تهران خانه هنر کاج و دریافت مشاوره با شمارههای درج شده در سایت تماس حاصل نمائید.
همانطورکه پیش از این اشاره کردیم، اولین تراژدیها به وسیله یونانیان باستان نوشته شدهاند. از جمله نویسندگان یونانی پیشرو در این نوع ادبی میتوان به آیسخولوس، اوریپید و سوفوکل اشاره کرد. در دوران رنسانس و باروک نیز تراژدی توسط نویسندگانی نظیر راسین، شکسپیر و کورنی احیا شد. در قرن نوزدهم و بیستم میلادی شاهد نوشتن تراژدیهای مختلف توسط نویسندگانی نظیر چخوف، یونسکو و ایبسن و آرتور میلر بودهایم. آرتور میلر در اثر “مرگ یک فروشنده” به بیان مبارزات و ناکامیهای روزمره مردم پرداخت. همچنین جهت آشنایی با تاریخچه سینمای ایران و جهان، پیشنهاد میکنیم مقاله تاریخ سینما را در سایت خانه هنر کاج مطالعه نمائید.
پس از اینکه با معنی تراژدی آشنا شدید، نوبت به آن رسیده که ویژگیهای این نوع ادبی را بشناسید. ویژگیهای تراژدی شامل موارد زیر میشوند:
تراژدی شخصیتی اصلی با ویژگیهای قهرمانانه دارد که نقصهای او موجب سقوطش میشوند. از معروفترین نمونهها در این زمینه میتوان به هملت اشاره کرد. هملت شاهزادهای باهوش بود که تردیدش در مورد انتقامجویی باعث پایان کار او شد.
به ویژگی قهرمان داستان تراژدیک که در نهایت منجر به سقوط او میشود، نقص تراژدیک میگویند. نقص تراژدیک میتواند ناشی از عدم خودآگاهی، قضاوت نادرست و… باشد. در نمایشنامه “ادیپ شهریار” اثر سوفوکلس شاهد چنین موضوعی هستیم. در این اثر قهرمان داستان دارای نقص تراژدیک خودپسندی بوده که باعث شده در برابر پیشگوییها مقاومت نماید. در نهایت همین مسئله باعث ویرانی او شد.
در تراژدی سرنوشت قهرمان داستان ناگزیر بوده و سقوط او به دلیل انتخابهای اشتباه یا سرنوشت رقم میخورد. به عنوان مثال در نمایشنامه مکبث شکسپیر شاهد این هستیم که جاهطلبی مکبث باعث سوق دادن او به سمت قتل پادشاه شده و زنجیرهای از اتفاقات مختلف ایجاد میشود که در نهایت منجر به مرگ مکبث میگردد.
از دیگر ویژگیهای تراژدی میتوان به کاتارسیس اشاره نمود. در واقع این ویژگی باعث میشود که تماشاگر احساسات شدیدی را تجربه کرده و دچار رهایی عاطفی شود. به عنوان مثال در فیلم تایتانیک سرنوشت شخصیتهای اصلی داستان یعنی جک و رز باعث رهایی عاطفی مخاطب میگردد؛ زیرا مخاطبان در طول فیلم با این دو شخصیت همراه بودند. برای یادگیری بازیگری با مدرسان خانه هنر کاج و کسب اطلاع از شرایط کلاس بازیگری در تهران با کارشناسان ما تماس حاصل نمائید.
در ادبیات فارسی نیز شاهد نمونههای قوی از تراژدی هستیم که به شرح زیر هستند:
از جمله تراژدیهای ادبیات فارسی میتوان به جمشید اشاره کرد. جمشید پادشاه ایرانی بوده که دریانوردی، ساختمانسازی، ساخت ابزار جنگی و… را به مردم آموخت. همچنین پایهگذار نوروز نیز این پادشاه بوده و او در این روز بر تخت پادشاهی نشست. اما در نهایت جمشید نیز مانند بسیاری از پادشاهان دیگر دچار اشتباه شده و از مردم خواست او را به عنوان خدای جهان بشناسند. پس از بیان چنین موضوعی فره ایزدی از او پس گرفته شد و وضعیت ایرانیان نابسامان گردید. در نهایت ضحاک با سوءاستفاده از این شرایط پادشاه شد و ایرانیان هزاران سال از ستمهای ضحاک عذاب کشیدند.
تراژدی رستم و اسفندیار به عنوان یکی از غمانگیزترین تراژدیها شناخته میشود. در این تراژدی هیچ یک از طرفین دچار اشتباه نمیشوند. در واقع اسفندیار به دلیل اطاعت از پدر و پادشاه خود و رستم نیز برای به جا آوردن آیین پهلوانی خود را تسلیم نمیکنند. این تراژدی با مرگ اسفندیار به پایان میرسد.
این تراژدی در مورد جنگ پدر و پسر یعنی رستم و سهراب بوده که هر بار دسیسه تورانیان مانع از برملا شدن این راز میگردد. در نهایت پسر به دست پدر کشته میشود. در این تراژدی سرنوشت از باخبر شدن این پدر و پسر از وجود یکدیگر جلوگیری میکند. البته برخی افراد نیز عامل این تراژدی را غرور زیاد و خودبزرگبینی رستم میدانند.
در این مقاله به بررسی سوال شما در مورد اینکه تراژدی چیست با مثال پرداختیم. این سبک ادبی از دوران یونان باستان تا امروز بسیار رواج داشته و طرفداران خاص خود را دارد. با مطالعه آثار نویسندگان بزرگ یا تماشای تئاتر در این حوزه میتوانید در مورد این نوع ادبی اطلاعات بیشتری کسب کنید. اگر از طرفداران تئاتر بوده و میخواهید در این حوزه فعالیت کنید، با شرکت در دوره تئاتر خانه کاج تمام مهارتهای لازم را تحتنظر اساتیدی مجرب میآموزید. برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با کلاس بازیگری کودکان و کلاسهای دیگر خانه هنر کاج کافیست به سایت مراجعه کرده و از طریق شماره تماس درج شده در سایت تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول
تراژدی داستانی با پایان غمانگیز بوده که هدف آن ایجاد احساس غم و اندوه در مخاطب است. در حالیکه کمدی بر موضوعات روزمره تمرکز داشته و خنداندن مخاطب به عنوان مهمترین هدف آن شناخته میشود.
از جمله اولین تراژدیهای تاریخ میتوان به ادیپ شاه و آنتیگونه اثر سوفوکل، مدئا و باخائوس اثر اوریپید اشاره کرد.
ارسطو در پاسخ به سوال تراژدی یعنی چه، 6 عنصر طرح، شخصیت، بیان، اندیشه، جلوه بصری و موسیقی را برای یک تراژدی مناسب ضروری میداند.
از جمله نمونههای مشهور تراژدی در ادبیات و تئاتر میتوان به هملت و شاه لیر اثر شکسپیر اشاره نمود.
آثاری نظیر هملت، شاه لیر، مکبث و ریچارد سوم در دسته آثار تراژدی شکسپیر قرار میگیرند.
بله، در ادبیات فارسی نیز دارای تراژدیهای مختلفی نظیر رستم و سهراب، رستم و اسفندیار در شاهنامه، لیلی و مجنون نظامی، مرگ یزدگرد بیضایی و… هستیم.
دسترسی سریع
ارتباط باما
تهران، زیر پل کریمخان خیابان ایرانشهر، کوچه نوشهر، شماره ۱۸
