دنیای ادبیات و هنر سرشار از اصطلاحات مختلف است که اگر قصد ورود به این حوزهها را دارید، باید با این اصطلاحات آشنا شوید. یکی از رایجترین اصطلاحات دنیای هنر و ادبیات که شاید به گوشتان خورده باشد، اقتباس است. اگر میخواهید بدانید اقتباس یعنی چه؟ در این مقاله از خانه هنر کاج با ما همراه باشید.
اقتباس یعنی چه؟ این سوالیست که ممکن است برای هر فردی که این اصطلاح را میشنود، پیش آید. اقتباس به فرایند تغییر و تطبیق اثر هنری از یک فرم به فرم دیگری میگویند. البته این اصطلاح در دنیای ادبیات و سینما به این معناست که اثری نظیر رمان یا نمایشنامه را به فیلم سینمایی و تلویزیونی تبدیل نمود. در اقتباس داستان و شخصیتها در قالبی جدید بازآفرینی میشوند. البته هدف اصلی این کار حفظ ذات اصلی اثر است.
پس از اینکه با مفهوم اقتباس آشنا شدیم، شاید برایتان سوال پیش آید که اقتباس ادبی چیست؟ اقتباس ادبی به معنای این است که اثر ادبی قالب جدید را به شکل دیگری درآوریم. در اقتباس ادبی قالب یک اثر معمولا تغییر نکرده؛ اما نویسنده برداشت جدیدی از اثر را ارائه میدهد که این کار در نهایت باعث ایجاد اثری تازه با رویکرد اقتباسی خواهد شد.
در سالهای گذشته اقتباس بیشتر در حوزه ادبیات انجام میگرفت؛ اما امروزه شاهد اقتباس رمان از سینما یا اپرا از فیلم نیز هستیم. از جمله نمونههای این نوع اقتباس میتوان به رمان جنگ و صلح اثر تولستوی که سریالی با همین نام با کارگردانی تام هاپر تولید شده، اشاره کرد.
پس از اینکه دانستید اقتباس یعنی چه، نوبت به آن رسیده که با انواع اقتباس آشنا شوید. اقتباس را میتوان به انواع مختلف زیر تقسیمبندی کرد:
در اقتباس وفادار داستان و شخصیتهای اصلی تا حد ممکن حفظ شده و سعی میشود ذات اثر اصلی منتقل شود.
در این نوع اقتباس از اثر اصلی الهام گرفته شده و تنها قسمتی از داستان اصلی در خود جای داده میشود. اقتباس الهام گرفته با اثر اصلی بسیار متفاوت است.
در اقتباس آزاد همانطورکه از نامش پیداست، تغییر بیشتری در داستان، شخصیتها و مضامین اتفاق میافتد. در واقع این نوع اقتباس ممکن است شرایط کاملا متفاوتی از لحاظ زمانی یا مکانی برای داستان ایجاد نماید.
در اقتباس مدرن یا بازآفرینی، داستان اصلی در زمینهای جدید قرار گرفته و به ژانر جدیدی منتقل داده خواهد شد. در این اقتباس تغییرات فرهنگی و اجتماعی در نظر گرفته میشود.
در تاریخ هنر، نمونههای درخشانی وجود دارد که نشان میدهد اقتباس ادبی چیست و چگونه میتواند حتی از اثر اصلی هم تأثیرگذارتر ظاهر شود.
این فیلم اقتباسی نمونهای کلاسیک از اقتباس ادبی موفق است. رمان ماریو پوزو در سینما به شکلی بازسازی شد که هم به داستان وفادار ماند و هم با عمق شخصیتپردازی و فضای تصویری، هویت مستقلی پیدا کرد.
اقتباسی آزاد از یک داستان کوتاه که بهخوبی نشان میدهد اقتباس فقط انتقال کلمه به تصویر نیست. فیلم با گسترش مفاهیمی مثل امید و رهایی، معنای تازهای به متن اصلی میدهد.
اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم اقتباس ادبی چیست، این فیلم یکی از بهترین مثالهاست. روایت سینمایی بدون تحریف پیامهای اخلاقی و انسانی رمان، همان تأثیر عمیق متن را حفظ میکند.
اقتباس از آثار فانتزی معمولاً پرریسک است، اما این سهگانه نشان داد که وقتی اقتباس با شناخت درست از منبع انجام شود، میتواند یک جهان ادبی پیچیده را به تجربهای سینمایی و ملموس تبدیل کند.
این مجموعه مثال خوبی است برای اینکه بفهمیم اقتباس یعنی چه وقتی مخاطب عام هم وارد ماجرا میشود. فیلمها با حفظ خط داستانی اصلی، دنیای کتابها را برای میلیونها نفر قابل لمس کردند.
در این اقتباس، تمرکز اصلی روی حالوهوا و فضای داستان است. نمونهای که نشان میدهد اقتباس ادبی همیشه به معنای وفاداری کلمهبهکلمه نیست، بلکه انتقال حس و مفهوم اهمیت بیشتری دارد.
اقتباسی مدرن که ثابت میکند داستانهای پیچیده و تیره هم میتوانند با حفظ لایههای روایی، در قالب سینما موفق عمل کنند.
در نهایت، اقتباسهای ماندگار آنهایی هستند که پاسخ روشنی به این پرسش میدهند: اقتباس یعنی چه؟
یعنی بازخوانی خلاقانهی یک اثر، بدون حذف روح داستان.
بخوانید: بهترین فیلم های آلفرد هیچکاک
اقتباس دارای دلایل و اهداف مختلف زیر است:
یکی از اهداف اصلی اقتباس معرفی داستان به افرادی است که با اثر اصلی آشنا نیستند. هنگامیکه یک اثر ادبی به فیلم تبدیل میشود، مخاطبان بیشتری با اثر اصلی آشنا خواهند شد.
افرادی نظیر نویسندگان و کارگردانان با استفاده از اقتباس میتوانند از یک داستان تفسیر جدیدی داشته باشند. تفسیر به کاوش موضوعات جدید کمک کرده و باعث برجسته شدن دیدگاههای متفاوت میشود.
برخی از آثار کلاسیک برای مخاطبان مدرن ممکن است نامناسب یا حتی غیرقابل دسترس باشد. با استفاده از اقتباس میتوان داستانها را با توجه به تغییرات فرهنگی و اجتماعی برای مخاطبان مدرن آپدیت کرد.
در صورتیکه اثر ادبی محبوبیت بالایی داشته باشد، ممکن است برخی تولیدکنندگان فیلم و تئاتر به اقتباس آن بپردازند. در این صورت احتمال جذب مخاطبان نیز بالا خواهد بود.
اقتباس اثر هنری با چالشهای مختلفی همراه است که باید به موارد زیر توجه داشته باشید:
از مهمترین نکاتی که در اقتباس باید توجه شود، حفظ روح و ذات داستان اصلی است. این موضوع در اقتباسهای آزاد و مدرن نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
مدیومهای هنری مختلف دارای محدودیتهای خاصی هستند. به عنوان مثال در رمانها میتوان به راحتی دروننگریهای شخصیتها را بررسی کرد. در حالیکه در فیلمها این کار به وسیله دیالوگ یا تصویر انجام میگیرد.
رمانها میتوانند طولانی باشند؛ در حالیکه فیلمها اینگونه نیستند. به همین دلیل در اقتباس ممکن است بخش زیادی از رمان حذف گردد.
بسیاری از مخاطبان دوست دارند که اقتباس به جوهره داستان و شخصیتهای محبوب آنها پایبند بماند. به همین دلیل تغییرات زیاد در اثر اصلی ممکن است موجب نارضایتی طرفداران شود.
در این مقاله به سوال شما در مورد اینکه اقتباس یعنی چه؟ پاسخ دادیم و انواع اقتباس و اهداف آن را بررسی کردیم. اگر به هنر علاقهمندید و قصد ورود به نویسندگی، فیلمنامهنویسی، بازیگری و… را دارید، شرکت در دورههای باکیفیت میتواند بسیار موثر باشد. خانه هنر کاج به عنوان یکی از مجموعههای معتبر در برگزاری انواع مختلف دوره بازیگری شناخته میشود که با اساتید مجرب خود آموزشهای لازم را به شما خواهد داد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد دورههای هنری موجود در این مجموعه میتوانید به سایت خانه هنر کاج مراجعه کرده یا با شماره 02188318335 تماس بگیرید.
سوالات متداول
اقتباس ادبی به معنای استفاده از ایده، داستان و شخصیتهای اثری هنری در اثری جدید است.
خیر اقتباس با تغییر و خلاقیت همراه بوده و با کپیبرداری تفاوت دارد.
در اقتباس وفادار داستان و جزئیات اصلی آن حفظ شده اما در اقتباس آزاد تغییرات زیادی در داستان و شخصیتها ایجاد میشود.
خیر، در ادبیات، تلویزیون، تئاتر و حتی بازیهای ویدئویی نیز شاهد اقتباسهای متعددی هستیم.
دسترسی سریع
ارتباط باما
تهران، زیر پل کریمخان خیابان ایرانشهر، کوچه نوشهر، شماره ۱۸
